Yeni
Ana Sayfa » Evrensel Hukuk Metinleri » Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı
Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi

Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı

Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı

Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı, “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Ceza İşlerinde Arabuluculuk Konulu R (99) 19 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla yayınlanmıştır. Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi delegelerinin 15 Eylül 1999 tarihli 679.oturumunda Bakanlar komitesi tarafından kabul edilmiştir.

 Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı

Bakanlar Komitesi, Avrupa Konseyi Statüsünün 15 inci maddesinin (b) fıkrası çerçevesinde;

Cezai meselelerde arabuluculuk yönteminin, üye devletlerde kullanılmasındaki gelişmeleri esnek, geniş kapsamlı, sorun çözücü, katılımcı , geleneksel cezai muameleleri tamamlayıcı ya da bunlara alternatif olduğunu not eder;

Cezai muamelelerde mağdur ve fail gibi taraf olarak davadan etkilenen diğer kişiler ve toplumun aktif  katılımının artırılması ihtiyacını göz önüne alır;

Mağdur edilmenin ortaya çıkardığı sonuçları ele alarak mağdurun fail ile iletişim kurması, özür ve uğranılan zararları telafi etme yolu ile daha güçlü bir bir sese sahip olması ve mağdurun meşru menfaatlerinin tanınması hususunu kabul eder;

Suç faillerinin toplumla daha fazla entegrasyonu ve rehabilitasyonu yönünde faillerin sorumluluk duygularını teşvik etmenin  ve onlara durumu telafi etmeleri (düzeltmeleri) için pratik imkanlar tanımanın önemini göz önüne alır;

Arabuluculuğun, suçu önleme, suç ile mücadele ve suçun  yarattığı ihtilafları çözmede bireyin ve toplumun rolünün önemi hakkında bilinç düzeyini artırmasını kabul eder; böylece ceza adaleti sisteminin sonuçlarının daha fazla yapıcı ve daha az  baskıcı olmasını teşvik eder;

Arabuluculuğun spesifik yetenekler gerektirdiğini ve uygulama kodu ile akredite edilmiş bir eğitimi zaruri kıldığını kabul  eder;

Potansiyel olarak cezai meselelerde arabuluculuk alanında  sivil toplum örgütleri ve yerel topluluklar tarafından yapılacak esaslı katkıları dikkate alır; bu alandaki kamu kesiminin ve özel sektörün çabalarını birleştirir ve koordine ihtiyacını göz önüne alır;

‘’İnsan Haklarının Ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi’’nin koşullarını göz önünde tutar;

– Çocuk Haklarının Kullanılması Avrupa Sözleşmesini,

– Ceza Hukuku ve Usulü Çerçevesinde Mağdurun Durumu Hakkında  R (85) 11 Numaralı Tavsiyeyi,

-Ceza Adaleti Sisteminin  Basitleştirilmesi ile İlgili R (87) 18 Numaralı Tavsiyeyi;

-Suç Mağdurlarına Yardım ve Mağduriyetin Önlenmesi Hakkındaki R (87) 21 Numaralı Tavsiyeyi;

-Çocuk Suçluluğuna Karşı Sosyal Reaksiyon Hakkındaki R (87) 20 Numaralı Tavsiyeyi,

-Göçmen Ailelerinin Genç Bireyleri Arasındaki Çocuk Suçluluğuna Karşı Sosyal Reaksiyon ile İlgili R (88) 6 Numaralı Tavsiyeyi,

-Topluluk Müeyyideleri ve  Tedbirleri Avrupa Kuralları Hakkındaki R (92) 16 Numaralı Tavsiyeyi,

-Ceza Adaletinin Yönetimi ile İlgili R (95) 12 Numaralı Tavsiyeyi,

-Aile Arabuluculuğu Hakkındaki R (98) 1 Numaralı Tavsiye’yi göz önüne alır.

Cezai meselelerde arabuluculuğu geliştirirken üye devletlerin hükümetlerine bu Tavsiyenin ekinde yer alan ilkeleri dikkate almasını tavsiye eder ve bu metnin mümkün olan en geniş şekilde (ilgili çevrelere) yayılmasını önerir.

 R (99) 19 NUMARALI TAVSİYENİN  EKİ
 I.Tanım

Buradaki yol gösterici ilkeler, özgür iradeleri ile rıza göstermelerine imkan olması halinde; suç mağduru ve failinin arabulucu olarak adlandırılan tarafsız bir üçüncü şahsın yardımı ile  suçtan kaynaklanan meselelerin çözümüne aktif katılımını sağlayan her sürece uygulanır.

II. Genel İlkeler

  1. Cezai meselelerde arabuluculuk, sadece tarafların özgür iradeleri ile muvafakat etmeleri durumunda söz konusu olmalıdır.Taraflar arabuluculuk faaliyeti süresince her zaman bu yönde gösterdikleri iradeden vazgeçebilme olanağına sahip olmalıdırlar.
  2. Arabuluculuk faaliyetlerindeki görüşmeler gizlidir ve tarafların muvafakat vermeleri durumu dışında daha sonra kullanılamaz.
  3. Cezai meselelerde arabuluculuk, genel olarak sunulması gereken bir hizmet olmalıdır.
  4. Cezai meselelerde arabuluculuk, ceza adaleti sürecinin bütün aşamalarında mevcut olmalıdır.
  5. Arabuluculuk hizmetlerine, ceza adaleti sistemi içerisinde yeterli ölçüde özerklik verilmelidir.
IV. Hukuki Temeller

 6.Mevzuat, cezai meselelerde arabuluculuğu kolaylaştırmalıdır.

7.Cezai meselelerde arabuluculuğun kullanımını belirleyen ve tanımlayan yol gösterici bir rehber (kitapçık) olmalıdır.Bu tür bir rehber (kitapçık), bilhassa arabuluculuk hizmetine başvuru şartları ve arabuluculuk sonrası sürecin ele alınışı ile ilgili hususlara değinmelidir.

8.Temel usulü güvenceler arabuluculuğa da uygulanmalıdır. Bilhassa taraflar, hukuki yardımdan yararlanma ve gerekli ise tercüme/çeviri hizmetlerinden yararlanma hakkına sahip olmalıdır.Ayrıca buna ek olarak küçükler veli/vasilerinin yardımından yararlanma hakkına da sahip olmalıdırlar.

V. Arabuluculuk İle İlgili Olarak Ceza Adaletinin İşleyişi 
  1. Ceza hukuku anlamında bir olay için arabuluculuk yoluna başvurulması ve arabuluculuk prosedürünün sonuçlarının değerlendirilmesi yönündeki kararlar, ceza adaleti makamlarına hasredilmelidir.
  1. Arabuluculuk sürecine başlamadan evvel taraflar haklarının içeriği, arabuluculuk sürecinin niteliği ve alacakları kararlarının olası sonuçları hakkında tümüyle bilgilendirilmelidir.
  1. Arabuluculuğu kabul etmesi için, ne mağdur ne de fail, adil olmayan vasıtalar ile teşvik edilmemelidir.
  1. Küçüklerin hukuki muamelelere katılımını düzenleyen özel düzenlemeler ve hukuki güvenceler, cezai meselelerde arabuluculuğa katılımda da uygulanmalıdır.
  1. Arabuluculuk sürecine katılan temel taraflardan birisi bu sürecin anlamını kavrama yeteneğine (ve ehliyetine) sahip değilse arabuluculuk sistemi işletilememelidir.
  1. Hadisenin temel maddi olguları normalde arabuluculuğun temeli olarak her iki tarafça da kabul edilmelidir.Arabuluculuğa katılım, daha sonraki hukuki muamelelerde suçun kabul edildiğine dair kanıt olarak kullanılmamalıdır.

15.Tarafların yaşı, ehliyeti (olgunluğu) veya entelektüel kapasitesi gibi faktörler ile ilgili aşikar farklılıklar, arabuluculuk yöntemine başvurulmadan önce  göz önüne alınmalıdır.

16.Cezai bir olayı arabuluculuk yöntemine tabi kılma kararı     makul bir süre içerisinde verilmelidir ve yetkili ceza adaleti makamlarına arabuluculuk sürecinin safahatı hakkında bilgi sunulmalıdır.

  1. Arabuluculuk anlaşması temelinde verilen kararlar, yargısal karar ve hükümlerle aynı geçerliliğe (statüye) haiz olmalıdır; ve aynı olay için kovuşturmaya engel olmalıdır (aynı suçtan dolayı birden fazla defa kovuşturma yasağı- ne bis in idem).
  1. Taraflar arasında herhangi bir anlaşmaya varılmamaksızın dosya ceza adaleti makamlarına geri gönderilirse veya varılan anlaşmanın uygulanmaması durumu ortaya çıkar ise , nasıl bir yol izleneceğine dair ivedilikle bir karar alınmalıdır.
 Arabuluculuk Hizmetinin İşleyişi
      V.1.  Standartlar
  1. Arabuluculuk hizmetleri tanımlanmış ve kabul edilmiş standartlar tarafından düzenlenmelidir.
  1. Arabuluculuk hizmetlerini yürütenler görevlerini ifa ederken yeterli ölçüde özerkliğe (bağımsızlığa) haiz olmalıdır.Arabulucuların seçimi, eğitimi, hizmetlerinin değerlendirmeye tabi tutulması usulleri ile yetkileri ve etik kurallar hakkında standartlar geliştirilmelidir.
  1. Arabuluculuk standartları, yetkili bir organ tarafından izlenmeli ve gözlemlenmelidir.
     V.2. Arabulucuların Nitelikleri ve Eğitimi
  1. Arabulucular toplumun bütün kesimlerinden görevlendirilmeli ve genel olarak bunlar yerel kültür ve toplulukları iyi düzeyde anlama kapasitesine sahip olmalıdır.
  1. Arabulucular adil hüküm kurabilme yeteneğini gösterebilmeli ve arabuluculuk için gerekli kişisel kapasite ve yeteneğe haiz olmalıdır.
  1. Arabulucular, arabuluculuk görevine başlamadan evvel ön eğitim almalı ve ayrıca (görev yaptıkları sürece) meslek içi eğitime tabi tutulmalıdırlar. Arabulucuların eğitimi; uyuşmazlık çözme kapasitesi, mağdur ve fail ile birlikte çalışma hususunda spesifik koşullar ve ceza adaleti sistemi hakkında temel bilgi edinimi hususlarını da göz önüne alan yüksek düzeyli bir yeterlilik kazandırmayı amaçlamalıdır.
        V.3. Davaların Çözülmesi
  1. Arabuluculuk süreci başlamadan evvel, yetkili ceza adaleti makamları tarafından arabulucuya olayın ilgili bütün maddi yönleri hakkında bilgi verilmeli ve gerekli belgeler kendisine temin edilmelidir.

26.Arabuluculuk, olayın maddi bulguları temelinde ve tarafların ihtiyaç ve arzuları doğrultusunda tarafsız bir şekilde ifa edilmelidir.Arabulucu her zaman tarafların onur ve haysiyetine saygı göstermeli ve tarafların birbirlerine karşı saygılı bir şekilde hareket etmesini sağlamalıdır.

  1. Arabulucu, arabuluculuk için güvenli ve rahat bir ortam sağlamaktan sorumlu olmalıdır.Arabulucu, tarafların incinmemesi hususunda hassasiyet göstermelidir.
  1. Arabuluculuk etkin bir şekilde icra edilmelidir, fakat taraflar için idare edilebilir bir hızda olmalıdır.
  1. Arabuluculuk, halkın veya basının takip edemeyeceği (aleni olmayan) bir ortamda ifa edilmelidir.
  1. Arabulucu gizlilik ilkesine rağmen, arabuluculuk görevi sırasında vuku bulması kuvvetle muhtemel ciddi suçlarla ilgili olarak elde ettiği bilgileri uygun makamlara veya ilgili kişilere iletmelidir.
     V.4. Arabuluculuğun Sonucu 
  1. Anlaşmalara gönüllü olarak tarafların uzlaşması ile varılmalıdır.Anlaşmalar ancak makul ve orantılı yükümlülükler içermelidir.
  1. Arabulucu alınan tedbirler ve arabuluculuğun sonucu hakkında ceza adaleti makamlarına bir rapor sunmalıdır.Arabulucunun raporu, arabuluculuk faaliyetlerinin (oturumlarının) içeriğini açığa çıkarmamalı ve arabuluculuk süresince tarafların davranışları hakkında herhangi bir hüküm içermemelidir. 
    VI. Arabuluculuğun Sürekli Gelişimi 
  1. Ortak bir anlayış geliştirmek için ceza adaleti makamları ve arabuluculuk hizmetlerini gerçekleştirenler arasında düzenli danışmalar olmalıdır.
  2. Üye devletler cezai meselelerde arabuluculuk hakkındaki araştırmaları ve değerlendirmeleri geliştirmelidir.

Hakkında hukukbook

Bunu okudunuz mu?

Türkiye Bilimler Akademisi

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA),  Türkiye’nin tüm bilim alanlarını kapsamak üzere kurulan ilk özerk ve ulusal akademisi …