Yeni
Ana Sayfa » Evrensel Hukuk Metinleri » Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar
Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar
Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar

Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar

Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar; Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yabancı Mahpuslara İlişkin R (84)12 Sayılı Tavsiye Kararı adıyla, Bakan Delegelerinin 21 Haziran 1984 tarihinde yaptıkları 374 sayılı oturumunda Bakan­lar Komitesi‘nce kabul edilmiştir. Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar, ceza ve tutukevlerinde tutulan yabancı mahkum ve tutuklular için standartları belirleyerek ilan etmiştir.  

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Şartlı Tahliye Hakkında Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere (2003) 22 Sayılı Tavsiye Kararı

Yabancı Mahpuslara İlişkin Kurallar

Bakanlar Komitesi, Avrupa Konseyi statüsünün 15.b maddesi gereğince,

Üye devletlerin ceza infaz kurumlarında, büyük sayıda yabancı mahpus tutul­duğunu göz önünde bulundurarak,

Bu mahpusların farklı dil, kültür, gelenek ve din gibi unsurlardan dolayı karşı­laşabileceği zorlukları kabul ederek,

Yabancı mahpusların muhtemel tecritlerini azaltmayı ve onların topluma ye­niden yerleştirilmeleri amacıyla iyileştirilmelerinin hızlandırılmasını arzulayarak,

Bu iyileştirmenin yabancı mahpusların özel ihtiyaçlarını dikkate almasını ve onlara diğer mahpuslara sağlananlara eşit olanaklar sağlanmasını garanti etme­si gerektiğini düşünerek,

Avrupa düzeyinde belirli standartlar oluşturulması arzusunu göz önüne alarak;

Hükümlülerin İyileştirilmesi İçin Minimum Standart Kurallara İlişkin (73)5 sayı­lı ve Göçmen İşçiler Arasındaki Suçluluğun Yasal ve İdari Veçheleri Hakkındaki (75) 3 sayılı Tavsiye Kararlarına uygun olarak,

Üye devletlerin hükümetlerine, yasalarında ve uygulamalarında bu tavsiye ka­rarına ekli ilkeleri rehber edinmelerini tavsiye eder.

Türkiye'de Yabancı Mahpus Olmak
Türkiye’de Yabancı Mahpus Olmak
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yabancı Mahpuslara İlişkin R (84)12 Sayılı Tavsiye Kararı’na EK

Aşağıdaki ilkeler; dil, gelenek, kültürel geçmiş ve din gibi unsurlardan dolayı özel sorunlarla karşılaşma ihtimali olan farklı milliyetlere sahip yabancı mahpus­lara uygulanmak için tasarlanmıştır. Yargılanmayı veya iade edilmeyi bekleyen mahpuslara ilişkin olduğu sürece,

Bu ilkeler sadece özgürlükten yoksun bırakmanın amacına zarar vermeyecek ölçüde uygulanmalıdır.

Bu ilkelerin uygulanmasında, cezaevi güvenliğine ve kaynakların temin ede­bilirliği de dahil olmak üzere cezaevi idaresinin ihtiyaçları hesaba katılmalıdır.

Yabancı mahpusların iyileştirilmelerinde onların topluma yeniden yerleştirilme­lerine yardımcı olunmasını sağlayacak ilkeler uygulanmalıdır. Bu, milliyet, dil, din, örf ve adetler, kültürel geçmiş, mahkûmiyet süresi ve sınır dışı edilme sorumlulu­ğu gibi unsurlar dikkate alınarak, özel kategorilerdeki yabancı mahpuslar için özel tedbirler alınmasını gerektirebilir. Yabancı mahpusların iyileştirilmesinde onlara dezavantaj yaratılmasını engelleyecek her türlü makul çaba sarf edilmelidir.

 I. Ceza ve İnfaz Kurumlarına Yerleştirme

1.Yabancı mahpusların ceza infaz kurumlarına yerleştirilmesi yalnızca milliyetleri esas alınarak belirlenmemelidir. Mahpusun ceza infaz kuru­muna yerleştirilmesi tecrit durumunu azaltacak ve ıslahını kolaylaştıracaksa, bu mahpusun özel ihtiyaçlarına göre ve özellikle, mahpusun kendisiyle aynı uyruk, dil, din ve kültüründeki diğer mahpuslarla ileti­şim kurma ihtiyacına göre belirlenebilir. Bu imkân, ulusal ceza infaz sisteminin mahpusların ceza infaz kurumlarına yerleştirilmesinde is­teklerini dikkate aldığı yerlerde özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

 II. Cezaevlerindeki iyileştirme
a- Tecridi azaltacak ve topluma yeniden yerleştirmeyi geliştirecek tedbirler

2.Mahpusun tecrit duygusunu hafifletmek için, yabancı mahpusun aynı uyruk, dil, din veya kültüre sahip diğer mahpuslarla iletişimi kolaylaş­tırılmalı, örneğin çalışma, boş vakit geçirme veya birlikte spor yapma gibi faaliyetlere izin verilmelidir.

3.Yabancı mahpusların kendi dillerindeki materyalleri okumalarını sağla­yacak her türlü çaba sarf edilmelidir. Yabancı mahpusun hapsedildiği ülkede kalabilme ihtimali ortaya çıkar ve o ülkenin kültürüyle kaynaşmak isterse, cezaevi idaresi bunun için ona yardım etmelidir.

4.Yabancı mahpuslar da, ulusal mahpuslar kadar eğitim-öğretim ve mesleki eğitim imkânlarına sahip olmalıdır.

5.Yabancı mahpusların eğitim-öğretim ve mesleki niteliklerini geliştirme­leri için planlanmış kurslara katılabilmeleri için gerekli özel kolaylıkların sağlanması imkânı araştırılmalıdır.

6.Ziyaretler ve dış dünya ile diğer ilişkiler yabancı mahpusun özel ihti­yaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmelidir.

7. Yabancı mahpuslar ulusal vatandaşlara uygulanan mutat kurallara uy­gun olarak izin ve cezaevinden diğer yasal çıkış yollarına sahip olabil­ Yabancı mahpusun ülkeyi terk etme ve cezadan kaçma riski­nin değerlendirilmesi her bir olaya özgü esaslar dikkate alınarak yapıl­malıdır.

b.Dil sorununun azaltılması için tedbirler

8.Yabancı mahpuslar bir cezaevine kabul edildikten sonra anlayacakla­rı bir dilde, cezaevinin işleyişinin temel özellikleri, sağlanabilecek eği­tim ve çalışma imkanları ve eğer varsa bir mütercimin yardımından yararlanabilme imkanı hakkında derhal bilgilendirilmelidirler. Bu bilgi yazılı veya bunun mümkün olmadığı hallerde sözlü olarak sağlanmalıdır.

9.Hapsedildiği ülkenin dilini anlamayan bir yabancı mahpusa, mahkûmiyeti, her türlü temyiz hakkı ve özgürlüğünün kısıtlanması süresince hakkında verilen herhangi bir adlî kararın tercümesi veya sözlü anla­tımı sağlanmalıdır.

10.Yabancı mahpuslara cezaevinde konuşulan dili öğrenmeleri için uy­gun dil eğitimi imkanları sunulmalıdır.

c. Özel ihtiyaçların karşılanması için tedbirler

11.Yabancı mahpusun dini örf ve âdetlerine saygı gösterilmelidir. Uygu­lanabilindiği ölçüde yabancı mahpusun bunları yerine getirmesine izin verilmelidir.

12.Kültür farklılığından doğabilecek sorunlar da hesaba katılmalıdır.

d. Hapsedilme koşullarının kolaylaştırılması için tedbirler

13.Uygulamada vatandaşlara tanınan tüm imkânlara sahip olamayan ve genellikle daha zor hapsedilme koşullarına sahip olan yabancı mah­puslara mümkün olduğu ölçüde, bu dezavantajları dengeleyecek şe­kilde davranılmalıdır.

III. Konsolosluk Yetkililerinin Yardımı

14.Yabancı mahpuslar, kendi konsolosluk görevlileri ile temas kurmayı isteme hakkı, bu yetkililerce sağlanabilecek yardım imkânları ve mevcut konsolosluk sözleşmelerine uygun olarak, yetkili otoriteler tarafından kendilerine ilişkin olarak yapılan herhangi bir işlem konusunda gecikmeksizin derhal bilgilendirilmelidirler. Eğer bir yabancı mahpus sınır dışı edilecekse, topluma yerleşmesi iş­lemi de dahil olmak üzere, diplomatik makamın veya konsolosluk gö­revlisinin yardımından yararlanmak istiyorsa, söz konusu makam mahpusun bu isteği konusunda tam olarak bilgilendirilmelidir.

15.Konsolosluk görevlileri mümkün olan en kısa sürede, özgürlüğü kısıt­lanan kendi ülke vatandaşlarını özellikle düzenli olarak ziyaret ederek gerekli yardımda bulunmalıdır.

16.Konsolosluk görevlileri, görevleri esnasında hapseden ülkenin ilgili tüzük ve düzenlemelerine uygun olarak, yabancı mahpusların yeni­den topluma yerleştirilmesi imkânını artıracak yardımları teklif etmeli­dir. Aile fertlerinin mahpusla ilişkilerini düzenlemek ve ziyaretlerini ko­laylaştırmak suretiyle, mahpusa ailevi ilişkileri konusunda yardım sunmalıdır.

17.Konsolosluk görevlileri mevcut cezaevi mevzuatına uygun olarak ya­bancı mahpusların kendi ülkeleri ile irtibatlarını sürdürmesine yardım­cı olacak edebi ve diğer konulardaki kitapları sağlamak için her çaba­yı sarf etmelidirler.

18. Konsolosluk görevlileri kendi mahpus vatandaşları için bilgi kitapçık­ları hazırlanmasını göz önünde bulundurmalıdırlar. Bu kitapçıklar, en yakın konsolosluğun telefon numarasını ve yerini içermeli, mahpusla­rın ziyaret edilmesi, savunma yapabilmelerine ilişkin bilgi sağlanma­sı, edebi ve diğer okuma materyalinin sağlanması, özellikle mahpusun kendi ülkesine iadesi konusunda mevcut uluslararası antlaşma­ların uygulanması gibi konsolosluklar tarafından sağlanabilecek yar­dım imkânları konusunda bilgilendirmelidir. Bu kitapçıklar mahpuslar tarafından hapsedilme aşamasında, en kısa sürede elde edilebilir ol­malıdır.

IV. Toplumsal Kuruluşlarca Yapılan Yardım

19.Cezaevi yetkilileri ile mahpuslara yardım ve onların yeniden topluma yerleştirilmeleri alanında çalışan sosyal kuruluşlar, işbirliği halinde ya­bancı mahpuslara ve onların özel sorunlarına özel önem vermelidirler. Mahpusun ülkesindeki sosyal kuruluşlar, mahpusun ülkesinin konso­losluk görevlileri ile işbirliği içinde hareket etmelidirler.

20. Sosyal kuruluşlar, yabancı mahpuslara sunulabilecek yardımlar ko­nusunda onların bilgilendirilmesini sağlamaları için teşvik edilmelidir­ler.

21.Yabancı mahpusların sosyal kuruluşlarla irtibatı kolaylaştırılmalıdır.

22.Yabancı mahpuslara yeterli yardımın sağlanabilmesi amacıyla, ceza­evi idaresi, mahpusların rıza göstermeleri koşuluyla, sosyal kuruluş­larca ziyaret ve yazışma için gerekli tüm imkânları sağlanmalıdır. Sa­dece sınırlı sayıda ziyaretin yapılabildiği yerlerde, uygun hallerde zi­yaret süresinin uzatılması ile mektup gönderme ve alma sınırlandırılmasının daha esnek hale getirilmesi göz önünde bulundurulmalıdır.

23.Sosyal kuruluşlarla yabancı mahpuslar arasındaki irtibatın kolaylaştı­rılması amacıyla, her iki ülkedeki yetkili makamlar, mahpusların yeni­den topluma yerleştirilmesinden sorumlu bir sosyal kuruluşun ulusal irtibat bürosunu kurmalı ve ülkesinde çalıştırmalıdır. Diplomatik veya konsolosluk makamının yanı sıra, ulusal irtibat bürosunun adresi, cezaevi idaresince, cezaevine kabul sırasında yabancı mahpusa bildirilmelidir.

24.Yabancı mahpusa yardımcı olabilecek gönüllü yardım organizasyon­ları teşvik edilmeli ve artırılmalıdır. Bu gönüllüler, ya cezaevi idaresi, ya konsolosluk birimi, ya da sosyal kuruluşların sorumluluğu altında hareket etmelidirler. Mümkün olduğu kadar, bu gönüllülere 22. mad­dede öngörülen imkânlar tanınmalıdır.

 V. Eğitim ve Cezaevi Personelinin Kullanımı

25.Cezaevi personelini eğiten personel ile diğer kategorilerdeki persone­lin yabancı mahpuslarla ilgili görevlerine destek olmak için eğitimleri teşvik edilmeli ve mutat eğitim programları ile işbirliği yapılmalıdır. Bu tür eğitim, genellikle görülen ön yargılı davranışların önlenmesi için yabancı mahpusların zorluklarının ve kültürel geçmişlerinin anlaşılma­sını geliştirmeyi amaçlamalıdır.

26.Yabancı mahpuslarla daha yakından ilgilenecek personelin sağlan­ması ve yabancı bir dilin öğrenilmesi veya özellikle belirli bir grup ya­bancı mahpusa ilişkin olarak ortaya çıkan özel sorunlar gibi konulara odaklasan daha özel eğitim düzenlemeleri aracılığıyla ilgili personelin niteliklerinin artırılması göz önünde bulundurulmalıdır.

VI. İstatistiklerin Toplanması

27.Yabancı uyrukluların kolayca idaresi için sınıflandırılmalarına imkân sağlayan önemli unsurlara ilişkin rutin istatistiklerin toplanmasına özen gö Bu bağlamda, yabancı cezaevi mevcudunu; mil­liyet, ceza süresi, işlenen suç, ülkede ikamet edip etmediği ve sınır dışı edilme sorumluluğu gibi alt ayırımlara tabi tutabilmenin arzu edil­diği akılda tutulmalıdır. Mümkün olabildiği ölçüde istatistikler günlük ortalamanın yanı sıra, bir yıllık süre boyunca alınan rakamları da içer­melidir.

28.Olağan istatistiklere dayanılarak yapılan analizlere kolaylıkla bırakıla­mayacak konular üzerinde ara sıra teftişler yapılması göz önünde tu­tulmalıdır.

VII. Sınır Dışı Edilme ve Yabancı Ülkeye İade

29.En uygun cezaevi iyileştirmesine imkân sağlanması için mahpusun sınır dışı edilmesine ilişkin kararlar, yabancı mahpusun şahsi bağlan ve topluma yeniden yerleştirilmesine yapacağı etki göz önüne alına­rak ve kararı temyiz etme hakkına zarar vermeksizin mümkün olabi­len en kısa sürede alınmalıdır.

30.Mahpusun yeniden topluma yerleştirilmesine katkı sağlanması için, cezanın infaz edildiği ülkenin yetkili makamları herhangi bir sınır dışı edilme kararını dikkate almaksızın, mevcut uluslararası düzenlemele­re uygun olarak mahpusun ülkesine iade edilme arzusunu göz önün­de bulundurmalıdır.

Mahpusların Islahına Dair Asgari Standart Kurallar

Hakkında hukukbook

Bunu okudunuz mu?

Türkiye Bilimler Akademisi

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA),  Türkiye’nin tüm bilim alanlarını kapsamak üzere kurulan ilk özerk ve ulusal akademisi …