Ana Sayfa » Hukukbook » Avukatın Hak ve Yükümlülükleri

Avukatın Hak ve Yükümlülükleri

Avukatın Hak ve Yükümlülükleri, Avukatlık kanununda ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları ile belirlenmiştir.  Avukatlık Kanununun 1. maddesi  avukatlığı ‘kamu hizmeti ve serbest meslek’ olarak tanımlamıştır. Avukatlık mesleği, temel olarak, hukuki mesele ve anlaşmazlıkların yasalara uygun bir şekilde çözümlenmesini sağlamakta, avukat ise bu hizmeti alan kişileri temsil etmektedir.

Avukatlar genel olarak avukatlık kanunu madde 34`e göre yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek; avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür.

Avukatın Hakları

Avukat-müvekkil ilişkisinden kaynaklanan haklar

Ücret hakkı

Taraflar arasında yapılan sözleşmede kararlaştırılmasa dahi avukat yaptığı işin karşılığı olarak ücrete hak kazanır. Avukatlık kanunun 164. maddesinin 2. fıkrasına göre %25 i aşmamak üzere işin belli bir yüzdesi ücret olarak kararlaştırılabilir. 164. maddesinin 4. fıkrasına göre ücret Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olamaz. Avukat üstlendiği işi haklı sebep olmaksızın takipten vazgeçerse ücret talep edemez eğer ücret aldıysa geri vermekle yükümlüdür. Avukatın azli avukatın kusur veya ihmalinden kaynaklanmıyorsa ücretinin tamamı verilecektir.

Avans ve masraf talep hakkı

Avukatlık kanunun 173. maddesinin 2. fıkrasına göre avukat üstlendiği iş için giderleri ayrıca isteyebilir. İş sahibinin giderler için avukata avans vermiş olması gerekir.

Vekalet görevini yerine getirme dolayısıyla uğramış olduğu zarar ve ziyanın giderilmesini talep hakkı

 

Avukatın, statüsünden kaynaklanan yetkileri

Dosya evrakını tetkik yetkisi

Avukat veya stajyer vekaletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebilir.

Dosya evrakından suret alma yetkisi
Avukat stajyeri veya yanında çalışan sekreteri vekaletname ibraz etme şartı ile kağıt veya belgelerin örneğini alabilir.
Hazır bulunma yetkisi

Hukuk davalarında kural olarak sadece baroya kayıtlı avukatlar vekil sıfatıyla mahkemeye kabul olunur, yani mahkemede hazır bulunur.

Soru sorma yetkisi

Avukat; sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmaya çağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak doğrudan soru yöneltebilirler.

Örnek çıkarma ve onaylama yetkisi

Avukat, bu vekaletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzası ile onaylayarak kullanabilir. Avukatın çıkardığı vekaletname örnekleri bütün yargı mercileri, resmi daire ve kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler için resmi örnek hükmündedir

Tebligat yapma yetkisi

Avukatlar, vekalet aldıkları işlerde, ilgili yargı mercii aracılığı ile ve bu yargı merciinin tebliğat konusunda bir kararı olmaksızın, diğer tarafa adli kağıt ve belge tebliğ edebilirler.

Duruşmayı terk hakkı

Meslek Kurallarının 21.maddesine göre, avukat duruşmayı terk edemez. Ancak kişisel veya meslek onurunun zorunlu kıldığı hallerde duruşmadan ayrılabilir.

Görüşme-yazışma yetkisi

Avukatın iş edinme yönünden hakları

Tekel hakkı

Avukatlık Kanununun 35.maddesinin I. fıkrası gereğince, kanun işlerinde ve hukukî meselelerde mütalâa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adlî işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir. Yani avukatların bir tekel hakkı bulunmaktadır

İşi reddetme hakkı

Avukat, kendisine teklif olunan işi sebep göstermeden reddedebilir.

Mesleki çalışmasını yapma yönünden yetkileri

Tanıklıktan çekinme hakkı

Avukat müvekkilin muvafakatini almış olsa dahi tanıklık etmekten çekinebilir ve çekinme sebebiyle hukuki ve cezai sorumluluğu doğmaz.

Dosya inceleme ve bilgi edinme hakkı
Dosyadan örnek alma hakkı
Örnek çıkarabilme(kullanabilme)hakkı
Tebligat yapabilme hakkı
İşi stajyerle veya sekreterle takip hakkı
Görevi sırasında veya görevinden dolayı avukata karşı suç işlenmesi halinde bu suçun yargıçlara karşı işlenmesine ilişkin hükümlerden yararlanma hakkı

Meslek örgütü ile ilişkileri yönünden hakları

Baro genel kuruluna katılma hakkı
Baro organlarına seçme ve seçilme hakkı
TBB organlarına seçme ve seçilme hakkı
Hakkındaki soruşturmalarda kendisini savunma hakkı
Disiplin kurulunda duruşmalı inceleme yapılmasını isteme hakkı
Adli yardım görevini ücret ödeyerek yapmama hakkı
Avukatlar yardımlaşma sandığına girme hakkı

İş sahibi ile ilişkileri yönünden hakları

Avukatlık ücreti isteme hakkı
Üzerine aldığı işi bırakma(çekilme)hakkı
İşi başka bir avukatla birlikte veya başka bir avukata vererek takip etme hakkı
İş sahibinin avukatın yanı sıra bir başka avukatı görevlendirmesine olur vermeme hakkı

İş sahibinden ücret dışında talep edilebilecek haklar 

Avans isteme hakkı
Masrafları isteme hakkı
Tazminat talebi

Avukatın Yükümlülükleri

Özen yükümlülüğü

Avukatlık kanunu madde 34`e göre yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek; avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür.

Sır saklama yükümlülüğü

Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi, gerekse, Türkiye Barolar Birliği ve barolar organlarındaki görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır.

Reklam yasağı

Avukatların iş elde etmek için, reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmaları ve özellikle tabelalarında ve basılı kağıtlarında avukat unvanı ile akademik unvanlarından başka sıfat kullanmaları yasaktır

İşi ret yükümlülüğü
Avukatlık kanunun 38. maddesine göre;

  • Kendisine yapılan teklifi yolsuz veya haksız görür yahut sonradan yolsuz veya haksız olduğu kanısına varırsa,
  • Aynı işte menfaati zıt bir tarafa avukatlık etmiş veya mütalaa vermiş olursa,
  • Evvelce hakim, Cumhuriyet Savcısı, hakem, bilirkişi veya memur olarak o işte görev yapmış olursa,
  • Kendisinin düzenlediği bir senet veya sözleşmenin hükümsüzlüğünü ileri sürmek durumu ortaya çıkmışsa,
  • Görmesi istenilen iş, Türkiye Barolar Birliği tarafından tespit edilen mesleki dayanışma ve düzen gereklerine uygun değilse,

avukat işi mutlaka reddetmek zorundadır.

Aracı kullanmama yükümlülüğü

Avukat veya iş sahibi tarafından vaat edilen veya verilen bir ücret yahut da herhangi bir çıkar karşılığında avukata iş getirmek yasaktır.

Büro edinme zorunluluğu

Her avukat levhaya yazıldığı tarihten itibaren 3 ay içinde baro bölgesinde bir büro kurmak zorundadır

Çıkar çatışması nedeniyle vekalet almama yükümlülüğü

Bir uyuşmazlıkta taraflardan birine hukuki yardımda bulunan avukat yararı çatışan öbür tarafın vekâletini alamaz, hiçbir hukuki yardımda bulunamaz

Bildirim yükümlülüğü

Meslek Kuralının 13. Maddesine göre; Uzunca bir süre bürosundan uzak kalmak zorunda bulunan avukat, işlerine bakacak, müvekkillerini kabul edecek meslektaşının adını barosuna bildirir.

Defter tutma ve saklama yükümlülüğü

Avukat, kendisine tevdi olunan evrakı, vekaletin sona ermesinden itibaren üç yıl süre ile saklamakla yükümlüdür

Hesap verme yükümlülüğü

Avukat müvekkil veya üçüncü kişilerden aldığı değerler ve kendi ücret, masraf, tazminata alacakları hakkında hesap vermek zorundadır.

Çekişmeli hakları edinmeme yükümlülüğü

Avukat el koyduğu işlere ait çekişmeli hakları edinmez veya bunların edinilmesine aracılık edemez. Bu yasak, işin sona ermesinden itibaren bir yıl sürer. Yasak, avukatın ortaklarını ve yanında çalıştırdığı avukatları da kapsar.

 

Bunu okudunuz mu?

Kadıdan Hâkime – Bir Mesleğin Yolculuğu

Kadıdan Hâkime – Bir Mesleğin Yolculuğu, Hakim Muzaffer Şakar tarafından kaleme alınmış ve 2021 yılı  …