Yeni
Ana Sayfa » Hukukbook » Yargı Etiği ve Hakimin Vasıfları

Yargı Etiği ve Hakimin Vasıfları

Osmanlı’dan Günümüze Türk Hukukunda Yargı Etiği ve Hakimin Vasıfları isimli eser Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Anabilim dalı yüksek lisans öğrencisi Hasan Turgut tarafından hazırlanan Yüksek Lisans Tezi olarak 2018 yılında jüri tarafından kabul edilmiştir. Eser, 2019 yılında kitap olarak Adalet Yayınevi tarafından basılmıştır.

2019 yılı Mart ayında basılan kitabın sunuşu şu şekildedir: “Hukuk ve adalet kavramı geçmişten günümüze tüm canlılığını korumaktadır. Hukuk sistemleri, içinde barındırdığı etik ilkeler sayesinde gerçek bir hukuk sistemi olmakta, hak ve adaleti sağlayabilmektedir. Ayrıca ideal bir hukuk sisteminde, yargının asli kurucu unsurları olan hâkim, savcı ve avukatların, etik ilkelere bağlılığı oldukça önemlidir. Genel olarak ideal bir yargı teşkilatı, bunu isteyen, arzulayan ve uygulamaya koyan bir toplumda mümkündür. Daha özelde ise teşkilat mensuplarının bu ilkelere bağlı olması gerekir. Günümüzde bunu sağlamaya yönelik birçok ulusal ve uluslararası hukuki metin bulunmaktadır. Kitabımızda, öncelikle etik kavramı ve etik-hukuk ilişkisi üzerinde, daha sonra Osmanlı Devleti’nde yargı teşkilatı üzerinde durulmuş, kadıların eğitimi, nitelikleri ve yargıya olan bakış açısı uygulamadan örneklerle izah edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın sonunda Türk yargı teşkilatı hakkında bilgi verilmiş ve Türkiye’de ideal bir yargı sistemi için önerilerde bulunulmuştur.”

Turgut tarafından yazılan tezin önsözü şu şekildedir: “Hukuk ve adalet kavramı geçmişten günümüze tüm canlılığını korumaktadır. Hukuk sistemleri, içinde barındırdığı etik ilkeler sayesinde gerçek bir hukuk sistemi olmakta, hak ve adaleti sağlayabilmektedir. Ayrıca ideal bir hukuk sisteminde, yargının asli kurucu unsurları olan hâkim, savcı ve avukatların, etik ilkelere bağlılığı oldukça önemlidir. Genel olarak ideal bir yargı teşkilatı, bunu isteyen, arzulayan ve uygulamaya koyan bir toplumda mümkündür. Daha özelde ise hâkim ve savcıların bu ilkelere bağlı olması gerekir. Günümüzde bunu sağlamaya yönelik birçok ulusal ve Uluslararası metin bulunmaktadır. Araştırmamızda, Osmanlı Devleti’nde Yargı Teşkilatı üzerinde durulmuş, kadıların eğitimi, nitelikleri ve yargıya olan bakış açısı uygulamadan örneklerle izah edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın sonunda Türk yargı teşkilatı hakkında bilgi verilmiş ve Türkiye’de ideal bir yargı sistemi için önerilerde bulunulmuştur. Çalışmamız üç bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde etik kavramı, ahlak ile olan ilişkisi, önemine binaen kamu yönetiminde etik ve ülkemizdeki durum ele alınacaktır. Etik ilkeler, doğru davranışı belirleme amacı taşıdığı için hukukla doğrudan ilgilidir. Ülkelerin yolsuzluk algısı, gelişmişlik seviyeleri ile hukuk sistemleri arasında paralellikler vardır. Bu açıdan tüm kamu görevlileri için hayati öneme sahip meslek etiği, yargı görevlileri için daha da önemli hale gelmiştir. Bu sebeple Türk kamu yönetiminde meslek etiği üzerinde durulacaktır. Daha sonra etiğin hukukla ilişkisine değinilecek ve yargı etiği üzerinde durulacaktır. İkinci bölümde Osmanlı Devleti Yargı teşkilatı üzerinde durulacak, bu kapsamda, hukuk sistemi, kadılık teşkilatı, kadılarda bulunan vasıflar, göreve başlama şartları, denetim usulleri incelenecektir. Zira Mecelle son dönemde kabul edilmiş ise de o döneme kadarki uygulamaların özetidir. İlgisi nedeniyle yer yer İslam Hukukundan örnekler verilecektir. Sonraki bölümlerde Mecelle’de hüküm altına alınan hâkimin vasıfları maddeler halinde açıklanacak, uygulamadan örnekler verilecektir. Son bölümde Cumhuriyetin kabulünden itibaren uygulanan mevzuat kısaca izah edildikten sonra, 1982 Anayasası ve özel kanunlarda yargı etiğine ilişkin hükümler üzerinde durulacaktır. Mevcut durumda özellikle Yargıtay’ın Uluslararası metinleri örnek alarak kendi bünyesinde çalışan hâkim ve savcılar ile yardımcı personel için etik ilkeler hazırlaması olumlu gelişmelerdendir. Ancak tüm hâkim ve savcılar için yerli olarak hazırlanmış etik ilkeler mevcut değildir. Uluslararası alanda kabul edilen Bangalor ve Budapeşte İlkeleri ülkemizde de bağlayıcı hale gelmiş olsa da genel ilkeler ortaya koyduğu ve bölgesel düzenlemeleri ülke hukuk sistemlerine bıraktığı görülmektedir. Yargı teşkilatına olan güvenin artması, hukuk ve adaletin gerçek yerini bulması, vicdan sahibi, çalışkan ve dürüst hâkim ve savcılar eliyle sağlanacaktır. Bu açıdan ülkemizde Yargı teşkilatının gerçek yerini alması için etik ilkeler hazırlanmalı, bunun dışında Yargıda bulunan birçok sorunun da giderilmesi gerekmektedir. Bu amaçla Türkiye’de ideal bir hâkim savcının nitelikleri ve yargı etiği oluşması için önerilerde bulunulacaktır.”

Kitabın ETİK, AHLAK VE YARGI ETİĞİ başlıklı birinci bölümünde;  etik kavramı, etik ve ahlak ilişkisi, etik ve kamu ilişkisi, meslek etiği, kmu yönetiminde etik, etik ve yargı ilişkisi, etik ve hukuk, etik ve yargı etiği alt başlıklarından oluşmaktadır.

Kitabın ikinci bölümü, Mecelle’de Yargı Etiği ve Hakimin Nitelikleri ana başlığı altında; Osmanlı Devleti uygulamasına genel bir bakış, Osmanlı Devletinde Hukuk, Osmanlı Devletinde Yargı Teşkilatı, Kadı, Kadılık Eğitimi ve Göreve Başlama Şartları, Kadı Bağımsızlığı ve İdare ile İlişkileri, Kadıda Bulunması Gereken Vasıflar, Denetim Usulleri, Kadı Yardımcıları: Naib ve Diğer Görevliler. Mecelleye Göre Hâkimin Vasıfları, Hâkime İlişkin Vasıflar (Hakîm, Fehîm, Müstakîm, Emîn, Mekîn, Metîn), Yargılamaya İlişkin Vasıflar, Hediye veya Menfaat Temin Etmeme. Taraflara Eiit ve Adil Davranma, Karar Verilmesine Engel Durumlar alt başlıkları altında ele alınmıştır.

Kitabın üçüncü bölümünde ise ulusal ve uluslararası belgeler ışığında değerlendirme yapılmış; ulusal mevzuatta yargı etiği (1982 Öncesi Dönem, 1982 Sonrası Dönem ve Yürürlükteki Mevzuat, 1982 Anayasası, 2802 Sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu)  Uluslararası Belgeler, Bangalor Yargı Etiği Kuralları,(Bağımsızlık, Tarafsızlık, Doğruluk, Dürüstlük, Eşitlik, Ehliyet ve Liyakat), Savcılar İçin Budapeşte İlkeleri, Avukatların Rolüne İlişkin Havana Kuralları üzerinden yargı etiği standartlarının yerine getirilmesi için yapılması gerekenler sıralanmıştır.

Bunu okudunuz mu?

İdam Türleri

Kurşuna Dizme: Klasik bir yöntem olan bu idam şeklini Afganistan, Beyaz Rusya, Etiyopya, Kuzey Kore, …

Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya devam et